Język angielski na świecie

 

Na przestrzeni wieków, w zależności od aktualnego układu sił i stosunków geopolitycznych, świat zawsze korzystał z uniwersalnego języka handlu, dyplomacji, nauki i literatury. Przez wiele wieków funkcję lingua franca pełniła greka i łacina, potem język francuski, a w czasach nowożytnych, wraz ze wzrostem nowych potęg militarno-gospodarczych, rolę tę przejął język angielski, określany jako pierwszy prawdziwie uniwersalny język ludzkości.


We współczesnym świecie językiem angielskim jako ojczystym posługuje się obecnie według różnych źródeł około 500 milionów użytkowników – w Wielkiej Brytanii i jej terytoriach zależnych, Irlandii, w USA, Kanadzie, RPA, Australii i Nowej Zelandii. Angielski jest też językiem urzędowym w kilkudziesięciu krajach na wszystkich kontynentach. Ze względu na różne drogi rozwoju historycznego oraz duże zróżnicowanie geograficzne, poszczególne dialekty różnią się między sobą fonetyką, słownictwem a także gramatyką. Językiem Szekspira jako obcym władają dziś według różnych szacunków nawet 2 miliardy osób i liczba ta nadal rośnie.

Żródło: http://www.statsilk.com/maps/language-distribution-interactive-world-map


Źródła hegemonii tego języka wiązane są  z kolonialną przeszłością Imperium Brytyjskiego  oraz potęgą ekonomiczno-militarną Stanów Zjednoczonych i ich globalnym wpływom w sferze nauki, technologii, mediów i popkultury. Zdecydowana większość publikacji i czasopism naukowych na świecie ukazuje się w języku angielskim, który jest zarazem językiem roboczym międzynarodowych konferencji i sympozjów oraz źródłem terminologii naukowej i technicznej opisującej nowe zjawiska i produkty technologiczne. Język angielski jest bogatym źródłem zapożyczeń dla innych języków na całym świecie nie tylko jeśli chodzi o terminy naukowo-techniczne ale także słownictwo związane z kulturą masową, sportem i rozrywką.

Na rosnącą popularność języka angielskiego bezspornie wpływa również fakt, że należy on do języków stosunkowo łatwych – w ciągu kilku miesięcy można opanować go na poziomie umożliwiającym komunikację. To z kolei pozwala sądzić, iż mimo słabnącej potęgi gospodarczej i militarnej USA i rosnącej hegemonii Chin, język Państwa Środka, ze względu na swój poziom trudności w najbliższej przyszłości nie pozbawi angielskiego roli współczesnej łaciny.

Angielski – język biznesu, nauki, dyplomacji i turystyki

  • Ponad 67 % naukowców na całym świecie posługuje się językiem angielskim
  • 75% wszelkiej korespondencji elektronicznej wysyłanej na całym świecie sporządzane jest w języku angielskim
  • 80 % ogółu informacji przechowywanych na całym świecie w formie elektronicznej jest wyrażone w języku angielskim
  • Spośród ponad 40  milionów użytkowników Internetu na świecie, około 80% komunikuje się w języku angielskim
  • Szacuje się, że na całym świecie języka angielskiego uczy się ponad miliard ludzi.

 

Język angielski posiada status języka urzędowego m.in. w następujących krajach i regionach:

Australia

Barbados

Bermudy

Botswana

Hongkong

Erytrea

Falklandy

Fidżi

Filipiny

Ghana

Gibraltar

Indie

Irlandia

Jamajka

Kamerun

Kanada

Kenia

Lesotho

Liberia

Malawi

Malta

Mauritius

Mikronezja

Namibia

Nigeria

Nowa Zelandia

Pakistan

Portoryko

RPA

Rwanda

Samoa

Seszele

Sierra Leone

Singapur

Stany Zjednoczone

Tanzania

Trynidad i Tobago

Uganda

Wielka Brytania

Zambia

Zimbabwe

 

 

Czy wiesz, że:

W Stanach Zjednoczonych prawo na poziomie federalnym nie określa oficjalnego języka urzędowego. Spośród 50 amerykańskich stanów, angielski jest językiem urzędowym w Alabamie, Alasce, Arkansas, na Hawajach, Kalifornii, Karolinie Północnej i Karolinie Południowej, Kolorado, Dakocie Północnej i Południowej, na Florydzie, w Georgii, Illinois, Indiana, Iowa, Kentucky, Luizjanie, Massachusetts, Missisipi, Missouri, Montanie, Nebrasce, New Hampshire, Nowym Meksyku, Tennessee, Utah, Wirginii i Wyoming.

 

Nieco historii
Język angielski należy do grupy języków germańskich i wywodzi się z języka praindoeuropejskiego oraz anglo-fryzyjskich dialektów. Rozwój angielszczyzny odzwierciedlał burzliwe dzieje Wysp Brytyjskich i swe piętno odcisnęły na nim języki podbijających je kolejno najeźdźców. Język staroangielski datowany na lata 500-1100 n.e.

zapanował na ziemiach Brytanii wraz najazdem plemion z Jutlandii i południowej Danii:
Anglów, Saksonów i Jutów. Sama nazwa ‘England’ oraz English wywodzi się od nazwy plemienia Anglów, którzy zaczęli napływać na Wyspy Brytyjskie na przełomie V i VI w n.e.  i zepchnęli rdzennych mieszkańcy wyspy – mówiących językami celtyckimi -  na terytoria dzisiejszej Szkocji, Walii, Kornwalii i Irlandii. Anglowie i Saksonowie generalnie nie umieli czytać i pisać, zaś ci spośród nich, którzy opanowali tę umiejętność posługiwali się runami.


Istotny wpływ na dalszy rozwój języka angielskiego miało przybycie na pogańskie Wyspy Brytyjskiej w roku 597 Augustyna i grupy około 40 mnichów, którzy zaczęli krzewić edukację i nawracać lokalną ludność na chrześcijaństwo. W rezultacie zapożyczonych zostało wiele słów z łaciny.
Na pierwotny język staroangielski (Old English) silny wpływ wywarli następnie Wikingowie, którzy w VIII i IX podbili i skolonizowali część Brytanii, a później Normanowie, posługujący się językiem starofrancuskim z dużą domieszką łaciny, którzy najechali wyspę w XI wieku.


Językiem normańskich najeźdźców posługiwała się arystokracja i wyższe warstwy społeczne, natomiast pospólstwo komunikowało się w dialektach, na które silny wpływ wywarł język Wikingów. W rezultacie tych dwóch inwazji angielszczyzna stała się do pewnego stopnia językiem mieszanym, z niezwykle zróżnicowanym i zagmatwanym systemem gramatycznym – na tyle skomplikowanym, że po pewnym czasie nastąpiło znaczące uproszczenie gramatyki, zaczęły zanikać zawiłe odmiany i końcówki i zapoczątkowany został proces, dzięki któremu nie musimy uczyć się dziś skomplikowanych odmian, końcówek i form przypadków.

Ciekawostki

pozostałością po normańskiej okupacji są obecne do dziś w języku angielskim słowa wywodzące się z języka francuskiego, funkcjonujące jako bardziej wyszukane odpowiedniki rodzimych wyrażeń.

większość słów w nowoczesnym angielskim to zapożyczenia z innych języków. Do dziś przetrwało zaledwie około 16% słów wywodzących się z języka staroangielskiego, wiele z nich zmieniło jednak znaczenie. Na przykład, słowo ‘gyrle’ (dzisiejsze ‘girl’) oznaczało kiedyś po prostu dziecko obojga płci.

 

Jeśli chodzi o wpływ łaciny – ówczesnej lingua franca, pomiędzy rokiem 1100 a 1500 n.e.  do języka angielskiego weszły tysiące łacińskich słów. Pochodziły one z ksiąg poświęconych religii, medycynie, nauce, prawu i literaturze i często były po prostu adaptowane przez pisarzy i tłumaczy, kiedy brakowało rodzimych terminów na określenie opisywanych zjawisk.

W XV w do Anglii sprowadzono prasę drukarską i wydarzenie to miało ogromny wpływ na krzewienie edukacji, dalszy rozwój i unifikację języka angielskiego oraz ustandaryzowanie pisowni. Wiek XVI przyniósł nowe odkrycia, narodziny renesansu oraz dał początek współczesnej angielszczyźnie. XVI i XVII wiek był okresem dokonywania zapożyczeń z innych języków na niespotykaną wcześniej skalę. Do języka angielskiego zapożyczono wówczas około 30000(!) słów z ponad 50 języków (a przede wszystkim z łaciny, francuskiego, włoskiego, greki, hiszpańskiego i portugalskiego), które były potrzebne, aby opisywać nowe zjawiska, odkrycia i zmieniającą się rzeczywistość.

Ciekawostka:

Słowo ‘spruce’ (świerk) oznacza dosłownie  ‘z  Prus’, skąd drewno było sprowadzane do Anglii.

W tym czasie nastąpiły również istotne zmiany w gramatyce oraz wymowie słów i język stawał się coraz bardziej podobny do współczesnej angielszczyzny.  Zdaniem językoznawców, człowiek posługujący się językiem angielskim jako ojczystym około 1800 roku nie miałby zasadniczo problemów z porozumieniem się ze współczesnym użytkownikiem języka.

Brytyjski angielski i amerykański angielski:

American English

British English

Język polski

apartment

flat

mieszkanie

argument

row

kłótnia

baby carriage

pram

wózek dziecięcy

backpack

rucksack

plecak

bar

pub

bar/pub

bathroom

loo or WC

toaleta

bill

note

banknot

can

tin

puszka

cell phone

mobile home

komórka

coach

bus

autobus

cookie

biscuit

ciastko

diaper

nappy

pieluszka

downtown

city centre

centrum miasta

elevator

lift

winda

two weeks

fortnight

2 tygodnie

fall

autumn

jesień

fries

chips

frytki

gas

petrol

benzyna

highway

motorway

autostrada

last name

surname

nazwisko

lawyer

solicitor

prawnik

license plate

number plate

tablica rejestracyjna

line

queue

kolejka

mail

post

poczta

mailman

postman

listonosz

mall

shopping centre

centrum handlowe

movie theatre

cinema

kino

pants

trousers

spodnie

panties

knickers

majtki

parking lot

car park

parking

period

full stop

kropka

pharmacist

chemist

farmaceuta

potarto chips

crisps

chipsy

rent

hire

wynająć

second floor

first floor

pierwsze piętro

sidewalk

pavement

chodnik

sneakers

trainers

trampki

sweater

jumper

bluza

truck

lorry

ciężarówka

vacation

holiday

wakacje

zip code

postal code

kod pocztowy

 

Wróć